Pedoman Tajwid Lengkap

Nun Mati, Mim Mati, Mad (Panjang Harakat), dan Waqaf

I. Hukum Mad (15 Macam Lengkap)

Aturan memanjangkan suara berdasarkan ketukan (harakat) dan tanda bendera.

2 Harakat
1. Mad Thabi'i

Mad asli alif, ya, wau.

Huruf / Syarat: ا , ي , و
نُوحِيْهَا
Nu-hi-ha
4-5 Harakat
2. Mad Wajib Muttasil

Mad bertemu Hamzah dalam 1 kata.

Huruf / Syarat: Mad + Hamzah (~)
جَآءَ
Jaaaaa-a
2-5 Harakat
3. Mad Jaiz Munfasil

Mad bertemu Hamzah beda kata.

Huruf / Syarat: Mad + Hamzah (~)
بِمَآ أُنْزِلَ
Bimaaaa-unzila
2-6 Harakat
4. Mad 'Arid Lissukun

Mad di akhir ayat (wakaf).

Huruf / Syarat: Mad + Huruf Hidup
الْعَالَمِيْنَ
Al-'aalamiinn
2 Harakat
5. Mad Badal

Hamzah bertemu huruf Mad.

Huruf / Syarat: ء + Mad
اٰدَمَ - اِيْمَانًا
Aadama
2 Harakat
6. Mad 'Iwad

Fathatain di akhir ayat.

Huruf / Syarat: ـً (Wakaf)
عَلِيْمًا حَكِيْمًا
Hakiimaa
2-6 Harakat
7. Mad Layyin

Wau/Ya sukun setelah fathah.

Huruf / Syarat: ـَ + وْ/يْ
خَوْفٍ - قُرَيْشٍ
Khouuuf
2 Harakat
8. Mad Shilah Qashirah

Ha Dhamir diapit huruf hidup.

Huruf / Syarat: هٗ / هٖ
اِنَّهٗ كَانَ
Innahuu kaana
4-5 Harakat
9. Mad Shilah Thawilah

Ha Dhamir bertemu Hamzah.

Huruf / Syarat: هٗٓ / هٖٓ
عِنْدَهٗٓ اِلَّا
Indahuuu-illaa
2 Harakat
10. Mad Tamkin

Ya Tasydid bertemu Ya Sukun.

Huruf / Syarat: يّـ + يْ
حُيِّيْتُمْ
Huy-yiitum
6 Harakat
11. Mad Farq

Mad Badal bertemu Tasydid.

Huruf / Syarat: ء + ّ
قُلْ اٰۤلذَّكَرَيْنِ
Aaaaalladzakarain
6 Harakat
12. Mad Lazim Mutsaqqal Kilmi

Mad bertemu Tasydid dlm kata.

Huruf / Syarat: Mad + ّ
وَلَا الضَّآلِّيْنَ
Waladh-dhaaaaaalliin
6 Harakat
13. Mad Lazim Mukhaffaf Kilmi

Mad bertemu Sukun asli.

Huruf / Syarat: Mad + ْ
اٰۤلْاٰنَ
Aaaaalaana
6 Harakat
14. Mad Lazim Mutsaqqal Harfi

Huruf awal surat (Idgham).

Huruf / Syarat: ن , ق , ص , ع , ل , س , ك , م
الّـمٓ
Alif-Laaaaam-Miiiiim
6 Harakat
15. Mad Lazim Mukhaffaf Harfi

Huruf awal surat (Tanpa Idgham).

Huruf / Syarat: ن , ق , ص
نٓ - قٓ
Nu-u-un

II. Hukum Nun Mati (نْ) & Tanwin (ً ٍ ٌ)

Aturan bunyi 'AN-IN-UN' saat bertemu huruf hijaiyah.

Jelas
Izhar Halqi

Tanpa dengung, suara terang

Huruf / Syarat: ء هـ ع ح غ خ
مِنْ حَيْثُ - عَذَابٌ أَلِيمٌ
Min haitsu
2-3 Harakat
Idgham Bighunnah

Masuk & ditahan (dengung)

Huruf / Syarat: ي ن م و
مَنْ يَّقُوْلُ - لَهَبٍ وَّتَبَّ
May-yaquulu
Tanpa Dengung
Idgham Bila Ghunnah

Masuk tanpa ditahan

Huruf / Syarat: ل ر
مِنْ رَّبِّهِمْ - غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
Mir-rabbihim
2-3 Harakat
Iqlab

Berubah jadi bunyi 'Mim'

Huruf / Syarat: ب
مِنْۢ بَعْدِ
Mim-ba'di (Ada mim kecil)
2-3 Harakat
Ikhfa Haqiqi

Samar & ditahan (dengung)

Huruf / Syarat: 15 Huruf Sisa
اَنْفُسَكُمْ - مِنْ تَحْتِهَا
Anng-fusakum

III. Hukum Mim Mati (مْ)

Aturan saat bibir merapat pada huruf Mim sukun.

2-3 Harakat
Ikhfa Syafawi

Samar di bibir + Dengung

Huruf / Syarat: مْ + ب
تَرْمِيْهِمْ بِحِجَارَةٍ
Tarmiihim bihijaaratin
2-3 Harakat
Idgham Mimi

Masuk Mim ke Mim + Dengung

Huruf / Syarat: مْ + م
اَطْعَمَهُمْ مِّنْ جُوْعٍ
Ath'amahum min juu'in
Jelas
Izhar Syafawi

Jelas & Tanpa Dengung

Huruf / Syarat: Selain ب & م
لَهُمْ فِيْهَا
Lahum fiihaa

IV. Tanda Waqaf & Aturan Berhenti

14 Simbol di dalam mushaf yang mengatur cara berhenti (Waqaf) atau melanjutkan (Washal).

WAJIB
1. Waqaf Lazim (مـ)

Harus berhenti di akhir kalimat sempurna.

Huruf / Syarat: مـ
قَوْلُهُمْ ۘ
Wajib berhenti
TIDAK
2. Waqaf La Washal (لا)

Dilarang berhenti, kecuali di akhir ayat.

Huruf / Syarat: لا
اِلَّا الَّذِيْنَ
Jangan berhenti di sini
BOLEH
3. Waqaf Jaiz (ج)

Boleh berhenti, boleh juga lanjut.

Huruf / Syarat: ج
زَكّٰىهَا ۖ
Boleh pilih berhenti/lanjut
LANJUT
4. Waqaf Waslu Aula (صلے)

Boleh berhenti, tapi lanjut lebih utama.

Huruf / Syarat: صلے
بِخَيْرٍ ۖ
Lebih baik lanjut
STOP
5. Waqaf Waqfu Aula (قلے)

Boleh lanjut, tapi berhenti lebih utama.

Huruf / Syarat: قلے
بِعِدَّتِهِمْ ۗ
Lebih baik berhenti
PILIH
6. Waqaf Mu'anaqah (∴...∴)

Berhenti di salah satu tanda titik tiga.

Huruf / Syarat: ∴ ... ∴
رَيْبَ ۛ فِيْهِ ۛ
Berhenti di salah satu titik
DIAM
7. Saktah (س)

Berhenti sejenak tanpa mengambil nafas.

Huruf / Syarat: س / ۜ
بَلْ ۜ رَانَ
Diam 1 detik tanpa nafas
UTAMA
8. Waqaf Mutlaq (ط)

Sangat dianjurkan untuk berhenti.

Huruf / Syarat: ط
Tanda Standar Lama
Sangat baik berhenti
LANJUT
9. Waqaf Mujawwaz (ز)

Boleh berhenti, tapi lanjut lebih baik.

Huruf / Syarat: ز
Tanda Standar Lama
Lebih baik terus
DARURAT
10. Waqaf Murakhkhas (ص)

Boleh berhenti hanya jika nafas habis.

Huruf / Syarat: ص
Tanda Standar Lama
Jangan berhenti jika mampu
STOP
11. Waqaf Qif (قيف)

Perintah untuk berhenti sejenak.

Huruf / Syarat: قيف
Dianjurkan berhenti
Saran: Berhenti
SAMBUNG
12. Tanda Al-Washlu (صلى)

Menyambung ayat lebih baik (Serupa صلے).

Huruf / Syarat: صلى
Tanda Standar Madinah
Sambung lebih utama
SAMA
13. Waqaf Kadzalika (ك)

Hukum waqafnya sama dengan tanda sebelumnya.

Huruf / Syarat: ك
Mengikuti tanda sebelumnya
Sesuai hukum sebelumnya
SUNNAH
14. Waqaf Ghufran (غ)

Sunnah berhenti & berdoa memohon ampun.

Huruf / Syarat: غ
Jarang ditemukan
Berhenti & Berdoa